|
इयत्ता पहिलीचे सर्व श्लोक प्रिंट करा |
हे पान शेअर करण्यासाठी स्कॅन करा 
|
श्लोक क्र. ३१ ते ४० (गायिका--परिज्ञा)
परोक्षे कार्यहन्तारं
प्रत्यक्षे प्रियवादिनम्।
वर्जयेत्तादृशं मित्रं
विषकुम्भं पयोमुखम्।।३१।।
प्रत्यक्षे प्रियवादिनम्।
वर्जयेत्तादृशं मित्रं
विषकुम्भं पयोमुखम्।।३१।।
जो आपल्यासमोर गोड बोलणारा आणि आपल्या पाठीमागे आपल्या कार्याचा नाश करणारा असेल अशा मित्राचा आपण त्याग करावा. कारण तो मुखाजवळ अमृत असणाऱ्या पण आतून विषाने भरलेल्या हंड्याप्रमाणे आहे.
He who resorts to flattering you in front but destroys your work behind your back-- that kind of friend should be avoided, just like a jar filled below with poison but having milk at the mouth.
न कश्चित्कस्यचिन्मित्रं
न कश्चित्कस्यचिद्रिपु:।
व्यवहारेण जायन्ते
मित्राणि रिपवस्तथा।।३२।।
वस्तुत: कुणीही कोणाचा मित्र किंवा शत्रू नसतो. व्यवहारामुळेच काहीजण आपले मित्र तर काहीजण शत्रू होतात.
Nobody is the friend of anybody nor is he the enemy of anybody. Only because of his dealings / work friends and enemies are created.
किं कुलेन विशालेन
विद्याहीनस्य देहिनः ।
अकुलीनोऽपि विद्यावान्
देवैरपि स पूज्यते।।३३।।
माणसाकडे विद्या नसेल तर नुसतं मोठ्या कुळात जन्म होऊन काय उपयोग? जरी मोठ्या घरी जन्मलेला नसला तरी माणसाजवळ विद्या असेल तर तो देवांनाही पूज्य होतो.
Only being born in a high family is of little importance if one doesn’t have knowledge. But the man of knowledge, even if he is born in a not very reputed family, he is worshiped even by the gods.
धनानि जीवितं चैव
परार्थे प्राज्ञ उत्सृजेत्।
सन्निमित्ते वरं त्यागो
विनाशे नियते सति।।३४।।
दुसऱ्याकरिता आपले धन आणि वेळ पडल्यास अगदी जीविताचाही त्याग करण्यात मागेपुढे पाहू नये. जर मरण अटळच आहे तर चांगल्या कारणासाठी केलेला त्याग श्रेष्ठच मानला पाहिजे.
A man should sacrifice his wealth or even his life itself for the sake of others. If death is the finality of life, then sacrifice made for a good cause is indeed commendable.
आलस्यं हि मनुष्याणां
शरीरस्थो महारिपु:।
नास्त्युद्यमसमो बन्धु:
कुर्वाणो नावसीदति।।३५।।
खरोखर आळस हा मनुष्याच्या शरीरातील मोठा शत्रू आहे. उद्योगासारखा मनुष्याचा बंधू नाही. जो प्रयत्न करतो तो कधीच नाश पावत नाही.
Laziness is a very great foe residing in the body of man. There is no relative like the effort. He who does the effort, never gets destroyed.
विवादो धनसम्बन्धो
याचनं चातिभाषणम्।
आदानमग्रत: स्थानं
मैत्रीभङ्गस्य हेतव:।।३६।।
वाद घालणे, पैशाची देवघेव, उसने मागणे, मर्यादा सोडून बोलणे, सर्व गोष्टी मित्राकडून सतत घेत राहणे आणि मित्राच्या पुढे जाण्याची इच्छा ही मैत्री तुटण्याची कारणे आहेत.
Quarreling, money- relations, demanding (money etc), excessive talking, borrowing and striving to stay in the front (competition) are the causes of breaking a friendship.
व्यसने मित्रपरीक्षा
शूरपरीक्षा रणाङ्गणे ।
विनये भृत्यपरीक्षा
दानपरीक्षा च दुर्भिक्षे ।।३७।।
संकट काळात मित्राची परीक्षा होते, युद्धभूमीवर शूराची परीक्षा होते, नम्रतेमध्ये सेवकाची परीक्षा होते आणि दानाची परीक्षा दुष्काळात होते.
A friend is tested in the time of calamity, the test of a brave person happens in the battlefield. Humility is the test of a servant and the test of generosity takes place in the time of extreme scarcity.
प्रथमे नार्जिता विद्या
द्वितीये नार्जितं धनम्।
तृतीये नार्जितं पुण्यं
चतुर्थे किं करिष्यति ।।३८।।
आयुष्याच्या पहिल्या भागात विद्या मिळविली नाही, दुसऱ्या भागात धनार्जन केले नाही, तिसऱ्या भागात पुण्य संपादन केले नाही तर चौथ्या भागात हातून काय होणार? (माणसाचे आयुष्य शंभर वर्षे मानून त्याची ब्रह्मचर्य गृहस्थ वानप्रस्थ आणि संन्यास या चार आश्रमांमध्ये विभागणी केलेली आहे.)
Knowledge was not gained during the first part of life, nor was wealth attained in the second, nor was any merit procured in the third by virtuous deeds then in the last fourth part what can be accomplished? ( Life is divided into four parts viz Brahmacharya, Grihastha, Vanaprastha and Sannyasa.)
काव्यशास्त्रविनोदेन
कालो गच्छति धीमताम्।
व्यसनेन तु मूर्खाणां
निद्रया कलहेन वा।।३९।।
बुद्धिमान माणसांचा काळ, काव्य, शास्त्र आणि तत्संबद्ध करमणुकीमध्ये जातो. मूर्ख माणसे मात्र आपला वेळ व्यसने, झोप आणि भांडणे यात घालवत असतात.
The intelligent spend their time in poetry, studying the scriptures and the entertainment related to these. Whereas the low-witted while away their time in addictions , sleeping and quarreling.
वनानि दहतो वह्ने:
सखा भवति मारुत:।
स एव दीपनाशाय
कृशे कस्यास्ति सौहृदम्।।४०।।
अग्नी वनांना जाळू लागला म्हणजे वारा त्याचा मित्र बनतो (आणि त्याला वनं जाळायला मदत करतो.) पण तोच वारा इवल्याशा दिव्याच्या ज्योतीचा नाश होण्यास कारणीभूत होतो. खरंच दुबळ्याशी कोण बरे मैत्री करेल?
When fire burns forests, the wind becomes the friend of the fire. That same wind causes the extinguishing of the fire in a lamp. Whosoever is the friend of the weak?
------------------------------------------------------
गायिका--कु परिज्ञा पुरी