श्लोक ९१ ते १००

श्लोक क्र. ९१ ते १०० (गायिका--परिज्ञा)

अन्नदानं महद्दानं 

विद्यादानं तत: परम्।
अन्नेन क्षणिका तृप्ति: 
यावज्जीवं च विद्यया।।९१।।

अन्नदान हे श्रेष्ठ दान आहे परंतु ज्ञानदान हे त्याही पेक्षा श्रेष्ठ आहे. कारण अन्नदानाचे समाधान अल्पकाळासाठी मिळते पण ज्ञानदानामुळे मिळणारे समाधान हे जीवनाच्या अंतापर्यंत टिकते.

Giving away food is a great charity. Still greater charity is giving away knowledge. For the satisfaction gained by food is only momentary whereas that which is attained by knowledge is as long as life lasts.

यथा ह्येकेन चक्रेण 
रथस्य न गतिर्भवेत्।
तथा पुरुषकारेण 
विना दैवं न सिध्यति।।९२।।

जसा रथ एका चाकाने चालू शकत नाही, तसेच माणसाच्या प्रयत्नांशिवाय नुसते दैव फळ देत नाही.

Just as a chariot can’t run on a single wheel, even so, destiny can’t  give good fruits without the efforts of man.

आशा नाम मनुष्याणां 
काचिदाश्चर्यशृङ्खला । 
यया बद्धाः प्रधावन्ति 
मुक्तास्तिष्ठन्ति पङ्गुवत्।।९३।।

आशा नावाची माणसांकडे असणारी एक मोठी आश्चर्यकारक साखळी आहे, की जिने बांधलेली माणसं सतत धावत राहतात आणि तिच्यातून मुक्त झालेली पंगू माणसाप्रमाणे एकाच जागी बसून राहतात.

Hope is a very wonderous chain of man. Those who are bound by it are always running whereas those who are free from it remain stationary like the lame.

माता शत्रु: पिता वैरी 
येन बालो न पाठित:।
न शोभते सभामध्ये 
हंसमध्ये बको यथा।।९४।।

जे आई वडील आपल्या मुलाला शिक्षण देत नाहीत ते त्या मुलाचे शत्रूच होत. कारण ते अशिक्षित मूल शहाण्या लोकांच्या सभेत शोभून दिसत नाही, जसे हंसांच्या समूहात बगळा शोभून दिसत नाही.

The father and mother who don't educate their child are like his enemies. Because the child doesn't look good in the assembly of the wise just as a heron doesn't look good among a flock of swans.

अभिवादनशीलस्य 
नित्यं वृद्धोपसेविन:।
चत्वारि तस्य वर्धन्ते 
आयुर्विद्या यशो बलम्।।९५।।

जो विनयशील असतो आणि वृद्धांच्या सेवेत तत्पर असतो त्याचे आयुष्य,विद्या,यश आणि शक्ती उत्तरोत्तर वाढत असते.

He who is accustomed to saluting the elders and is therefore humble ; who always serves the elders, of such a person four things increase-- his life, knowledge, fame and strength.

स्वच्छन्दत्वं धनार्थित्वं 
प्रेमभावोऽथ भोगिता।
अविनीतत्वमालस्यं 
विद्याविघ्नकराणि षट् ।।९६।।

स्वैर आचरण, धनसंपत्तीचा हव्यास, भौतिक सुखांची आवड, इंद्रियलोलुपता, उद्धटपणा आणि आळस हे सहा दुर्गुण माणसाच्या विद्यार्जनामध्ये बाधा आणतात.

Libertine behaviour, greed for money, attachment, enjoyment of sensual pleasures, arrogance and lethargy are the six obstacles in the path of knowledge.

विद्या ददाति विनयं 
विनयाद्याति पात्रताम्।
पात्रत्वाद्धनमाप्नोति 
धनाद्धर्मं तत: सुखम् ।।९७।।

ज्ञान मनुष्याला नम्रता देते.नम्रतेने तो पात्र बनतो.पात्र मनुष्याला धन मिळते त्यामुळे पुढे दानादी धर्मकृत्ये करता येतात. आणि धर्मामुळे त्याला सुख मिळते.

Knowledge gives humility to man. Because of humility he becomes qualified. Because of qualification he attains wealth. Wealth makes him able to perform religious duties. And from that he attains happiness.

अजरामरवत्प्राज्ञो 
विद्यामर्थं च चिन्तयेत्।
गृहीत इव केशेषु 
मृत्युना धर्ममाचरेत्।।९८।।

मी अजरामर आहे असा विचार करून शहाण्या माणसाने विद्या व संपत्ती मिळवावी. परंतु मृत्यू जणूकाय आपले केस धरून आपणास जीवनाच्या अंताकडे ओढून नेत आहे, अशा भावनेने धर्माचे आचरण करावे.

One should think about acquiring knowledge and wealth as if one is ageless and immortal. But one should do his duties or perform meritorious deeds like one has been grabbed in the hair by Death Itself.

अनेकसंशयोच्छेदि 
परोक्षार्थस्य दर्शकम्।
सर्वस्य लोचनं शास्त्रं 
यस्य नास्त्यन्ध एव स: ।।९९।।

शास्त्रे अनेक शंकांचे निरसन करतात; दृष्टिआड असणाऱ्या अलौकिक गोष्टी स्पष्ट करुन सांगतात. ती म्हणजे सर्वांचे डोळेच होत. ती शास्त्रे ज्याला अवगत नाहीत तो माणूस आंधळ्याप्रमाणेच असतो.

The scriptures are the destroyers of many a doubt, they are like the eyes for everybody which show the things beyond the normal ken of intelligence. Therefore the person devoid of the knowledge of the scriptures is like a veritable blind.

स जातो येन जातेन 
याति वंश: समुन्नतिम्।
परिवर्तिनि संसारे 
मृत: को वा न जायते।।१००।।

ज्याच्या जन्म घेण्याने त्याच्या कुळाचा उत्कर्ष होतो त्याचाच जन्म खऱ्या अर्थाने सफल म्हंटला पाहिजे.नाहीतर या नश्वर जगात मेलेला कोणता जीव पुन्हा जन्माला येत नाही?

Only he is truly born (his birth is meaningful) by whose birth (by his doings in life) his lineage attains eminence. Otherwise say which dead soul is not born again and again in this ever changing world? (According to the Hindu theory of transmigration an individual's soul, after his death, is certainly reborn in this world) 

---------------------------------------------------------

ध्वनिमुद्रणम्।

गायिका--कु परिज्ञा पुरी