श्लोक ५१ ते ६०

इयत्ता दुसरीचे सर्व श्लोक प्रिंट करा

हे पान शेअर करण्यासाठी स्कॅन करा

श्लोक क्र. ५१ ते ६० (गायिका--परिज्ञा)

आदानस्य प्रदानस्य 
कर्तव्यस्य च कर्मणः । 
क्षिप्रमक्रियमाणस्य 
कालः पिबति तद्रसम्।।५१।।

देण्या-घेण्याचे व्यवहार तसेच आपले कर्तव्यकर्म हे जर वेळीच केले नाही तर काळ त्याचे औचित्य नाहीसे करून टाकतो.

If the acts of giving and accepting, as also one’s own duties are not done fast, time consumes away their appropriateness.

चिन्तनीया हि विपदाम्
आदावेव प्रतिक्रिया । 
न कूपखननं युक्तं 
प्रदीप्ते वह्निना गृहे।।५२।।

पुढे येणाऱ्या संकटाच्या प्रतीकाराच्या उपायाचे आधीच चिंतन केले पाहिजे. घराला आग लागल्यावर पाण्यासाठी विहीर खणणे योग्य नसते.

One should think of the means of obviating calamities before they strike. It is not appropriate to dig a well when one’s house has caught fire.

अभ्यासेन क्रियाः सर्वा: 
अभ्यासात् सकलाः कलाः । 
अभ्यासात् ध्यानमौनादि 
किमभ्यासस्य दुष्करम्।।५३।।

अभ्यासाने सर्व क्रिया करता येतात, कला आत्मसात होतात, ध्यान साधते आणि मौनही आचरता येते.अभ्यासाने साधणार नाही अशी कोणती गोष्ट आहे?

With practice one can do any act, acquire any art, do meditation or observe complete silence. What is there that can’t be achieved by practice?

विषादप्यमृतं ग्राह्यं
बालादपि सुभाषितम्।
अमित्रादपि सद्वृत्तम्
अमेध्यादपि काञ्चनम्।।५४।।

विषामधूनही अमृत स्वीकारावे; लहान मुलाकडून / अज्ञानी माणसाकडूनही उत्तम वचन स्वीकारावे; शत्रूकडूनही सदाचार शिकावा; घाणीत पडलेले असले तरी सोने उचलून घ्यावे.

Nectar should be taken out even if it lies in poison. A good saying should be accepted even from a child / dim witted person. Good conduct should be learnt even from the enemy. Gold lying even in filth should be accepted.

 
न प्रहृष्यति सन्माने 
नापमाने च कुप्यति।
न क्रुद्ध: परुषं ब्रूयात्  
स वै साधूत्तम: स्मृत:॥५५।।

जो सन्मान झाल्याने आनंदून जात नाही, आणि अपमानाने रागवत नाही; जो क्रुद्ध होऊन कठोर वचने बोलत नाही तोच उत्तम सज्जन होय असे म्हणतात.

He who doesn't feel overly happy if he is honoured, who doesn't get angry upon being insulted and never utters harsh words because of anger is said to be an excellent gentleman.

कीटोऽपि सुमन:सङ्गात् 
आरोहति सतां शिर:।
अश्मापि याति देवत्वं 
महद्भि: सुप्रतिष्ठित:।। ५६।।

फुलांच्या संगतीत राहिल्याने क्षुद्र अशा कीटकालाही सज्जनांच्या मस्तकावर आरूढ होण्याचे भाग्य मिळते. महाजनांनी चांगल्या रीतीने प्राणप्रतिष्ठा केलेल्या दगडालाही देवपण प्राप्त होते. (असा सत्सङ्गतीचा महिमा आहे)

An insect also ascends the head of the righteous people by its association with the flowers. A stone also is deified when it is consecrated by the great people.(Such is impact of the association with the good people) 

तृणानि भूमिरुदकं 
वाक्चतुर्थी च सूनृता । 
एतान्यपि सतां गेहे 
नोच्छिद्यन्ते कदाचन।।५७।।

तृणाचे आसन, बसण्यासाठी,  जागा,पाणी आणि चौथी गोष्ट म्हणजे मंगल आणि सत्य वाणी या गोष्टींची सज्जनांच्या घरामध्ये कधीही कमतरता असत नाही.

The seat made of grass, a place for lying down, water, and the fourth namely benedictory speech– these are never in short supply in the house of a noble person.

सङ्ग: सर्वात्मना त्याज्य: 
स चेत्त्यक्तुं न शक्यते।
स सद्भि: सह कर्तव्य: 
सन्त: सङ्गस्य भेषजम्।।५८।।

आसक्ती सर्वथा टाळली पाहिजे पण ती जर टाळता येतच नसेल तर ती सज्जनांच्या सहवासात राहून बाळगावी. कारण संतांचा सहवास हे आसक्तीवरचे रामबाण औषध आहे.

Attachment should be avoided by all means. But if one can not  avoid it completely then it should be borne in the accompaniment of the virtuous people. For the company of the good people is a potent medicine for attachment.

पुस्तकस्था तु या विद्या 
परहस्तगतं धनम्।
कार्यकाले समुत्पन्ने 
न सा विद्या न तद्धनम्।।५९।।

पुस्तकात शिरून बसलेली विद्या आणि परक्याच्या हातात असलेले धन हे दोन्हीही कामाची वेळ आल्यावर उपयोगास येत नाही.

The knowledge which is contained only in the books and wealth which is in the hands of (in the possession of ) others is useless when the time of work arises.

विद्वत्वं च नृपत्वं च 
नैव तुल्यं कदाचन।
स्वदेशे पूज्यते राजा 
विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।।६०।।

विद्वत्ता व राजेपणा यांची तुलना कधीही होऊ शकत नाही.राजा हा त्याच्या राज्यात वंदनीय असतो परंतु विद्वान् व्यक्ती तिच्या ज्ञानाच्या सामर्थ्याने सर्व जगात वंदनीय असते. 

Erudition and kingliness are never comparable with each other; for a king is honoured in his own country whereas a learned man is honoured everywhere.

-------------------------------------------------------

ध्वनिमुद्रणम्।

गायिका--कु परिज्ञा पुरी