श्लोक १२१ ते १३०

श्लोक क्र. १२१ ते १३० (गायिका--परिज्ञा)



कर्मायत्तं फलं पुंसां
बुद्धि: कर्मानुसारिणी।
तथापि सुधिया भाव्यं
सुविचार्यैव कुर्वता।। १२१।।

मनुष्याच्या कर्माचे फळ हे त्या कर्मांवरच अवलंबून असते.आणि मनुष्याची बुध्दी त्याच्या गत कर्मांचा पाठपुरावा करत असते.तरी ही पूर्वकर्मांच्या फळांविषयी विचार मंथन करूनच मनुष्याने कृती करणे योग्य आहे.

The fruit of the action is dependent on the action itself. And the intellect of man always follows the (impressions left by) his past actions. Yet the intelligent man should certainly do everything only after thinking it out well. (He should not leave anything to mere chance)

वृक्षाग्रवासी न च पक्षिराज:
त्रिनेत्रधारी न च शूलपाणि:।
त्वग्वस्त्रधारी न च सिद्धयोगी
जलं च बिभ्रन्न घटो न मेघ:।।१२२।।

तो झाडाच्या शेंड्यावर राहातो पण गरुड नाही, त्याला तीन डोळे आहेत पण तो त्रिनेत्रधारी  व त्रिशूल धारण करणारा शंकर नाही.तो त्वचारुपी वल्कले धारण करतो पण योगी नाही त्याच्या मध्ये पाणी आहे पण तो ढग नाही आणि घडा ही नाही.सांगा बरे तो कोण आहे? (ही सर्व वैशिष्ट्ये नारळामध्ये असतात म्हणून या कोड्याचे उत्तर 'नारळ' आहे.)

He resides on the tee-top but he is not eagle, the king of birds; he has three eyes but he is not the trident-wielder God Shankara;he wears his skin as clothes but he is not an accomplished _yogi_; he holds water,yet he is not an earthen vessel or the cloud.(So who is he?) (All this description fits the coconut. So 'coconut' is the answer of this riddle)

अस्थि नास्ति शिरो नास्ति
बाहुरस्ति निरङ्गुलि:।
नास्ति पादद्वयं गाढम्
अङ्गमालिङ्गति स्वयम्।। १२३।।

याला हाडे नाहीत, डोके नाही.याला हात ( बाहु) आहेत पण ( त्याला) बोटेच नाहीत! त्याला (दोन) पाय ही नाहीत पण तो स्वतः च शरीराला घट्ट मिठी मारतो.सांगा बरे हा कोण? (ही सर्व वैशिष्ट्ये कोणा मनुष्याची नाहीत तर अंगात घातल्या जाणाऱ्या शर्टाची आहेत . म्हणून कोड्याचे उत्तर आहे 'युतकम् ')

It doesn't have bones nor the head.It has arms but they are fingerless. It doesn't have a pair of legs. By itself,it embraces the body tightly. (What is it?) (All these are the characteristics of 'shirt' (युतकम्).So shirt  is the answer)

अतिक्रान्तं हि यत्कार्यं
पश्चाच्चिन्तयते नर:।
तच्चास्य न भवेत्कार्यं
चिन्तया च विनश्यति।।१२४।।

योग्य वेळी न केल्या गेलेल्या कामाबद्दल मनुष्य जर नंतर चिंता करत राहील तर ते काम तर पूर्ण होणार नाहीच उलट चिंता करण्यामुळे त्याचा नाश होईल.

If a man keeps worrying afterwards about the work whose time is gone, verily the work remains unaccomplished, nay, he himself gets destroyed by his worry.

अतो हास्यतरं लोके
किञ्चिदन्यन्न विद्यते।
यत्र दुर्जनमित्याह
दुर्जन: सज्जनं स्वयम्।।१२५।।

जेव्हा एखादा दुर्जन मनुष्य एखाद्या सज्जन व्यक्तीची दुर्जन म्हणून अवहेलना करतो तेव्हा यासारखी हास्यास्पद गोष्ट जगात दुसरी कोणतीही नसते.

There is nothing more laughable in this world than this, that the villain himself calls the righteous man as   villain.

अनाहूत: प्रविशति
अपृष्टो बहु भाषते।
अविश्वस्ते विश्वसिति
मूढचेता नराधम:।।१२६।।

जिथे बोलावणे नाही अशा ठिकाणी जाणारा, विचारले नसतानाही बडबडून आपले मत मांडणारा, आणि अविश्वसनीय माणसांवर विश्वास ठेवणारा मनुष्य खरोखरच मूर्ख आणि अधम असतो.

He who enters into things without being called upon; speaks excessively without being asked; trusts the person who is not trustworthy; is truly a dim-witted and lowly fellow.

अन्यान्परिवदन्साधु:
यथा हि परितप्यते।
तथा परिवदनन्यान् 
तुष्टो भवति दुर्जन:।।१२७।।

दुसऱ्यांची निंदा करण्यात सज्जनांना जसे दुःख होते तसेच दुर्जनांना दुसऱ्यांची निंदा करण्यात आनंद वाटतो.

Just as the righteous person feels pain while vilifying others, verily in the same manner,the villain feels satisfied while vilifying them.

अभ्यावहति कल्याणं 
विविधं वाक्सुभाषिता।
सैव दुर्भाषिता राजन्
अनर्थायोपपद्यते।।१२८।।

हे राजा! गोड शब्दांत सांगितलेली गोष्ट अनेक प्रकारे कल्याणकर होते पण तीच गोष्ट कठोर शब्दांत सांगितली तर मात्र मोठ्या अनर्थाचे कारण होऊ शकते.

O king, speech uttered in a good way entails various kinds of welfare but verily the same speech uttered in a bad way becomes the cause for disaster.

अर्थं महान्तमासाद्य
विद्यामैश्वर्यमेव वा।
विचरत्यसमुन्नद्धो
य: स पण्डित उच्यते।।१२९।।

खूप मोठ्या प्रमाणावर ऐश्वर्य आणि विद्या संपादन केल्यानंतरही ज्यांचे वर्तन अत्यंत नम्रपणाचे व सुस़स्कृतपणाचे असते त्यांना पंडित असे म्हणतात.

Even after obtaining great wealth, knowledge or prosperity he who remains devoid of haughter is verily called pundit.

अश्रद्धा परमं पापं
श्रद्धा पापप्रमोचनी।
जहाति पापं श्रद्धावान्
सर्पो जीर्णामिव त्वचम्।।१३०।।

कशावरही श्रध्दा नसणे हे मोठे पाप आहे.श्रध्दा पापांपासून मुक्ती देते.जो मनुष्य श्रद्धावान असतो तो साप ज्याप्रमाणे कात टाकतो तशी पापे टाकून देऊन मुक्त होतो.

Lack of faith (in scriptures or Guru) is a great sin. Faith is the absolver of sins. One who is faithful gives up sin just as a serpent gives up its slough.

-------------------------------------------------------


गायिका--कु परिज्ञा पुरी