श्लोक १०१ ते ११०

इयत्ता चौथीचे सर्व श्लोक प्रिंट करा

हे पान शेअर करण्यासाठी स्कॅन करा

श्लोक क्र. १०१ ते ११० (गायिका--मुक्ता)

अनुगन्तुं सतां वर्त्म

कृत्स्नं यदि न शक्यते।
स्वल्पमप्यनुगन्तव्यं 

मार्गस्थो नावसीदति।।१०१।।

सज्जनांच्या मार्गाचे पूर्णपणे अनुसरण करणे शक्य नसेल, तरी थोडे तरी अनुकरण करावे. या मार्गावर चालणारा माणूस कधीही दुःखी होत नाही.

If it is not possible to follow the path of the virtuous completely, one should follow it at least a little. One who stays on this path never comes to grief

प्रत्यहं प्रत्यवेक्षेत 

नरश्चरितमात्मनः।
किं नु मे पशुभिस्तुल्यं 

किं नु सत्पुरुषैरिति ।।१०२।।

माणसाने दररोज स्वतःच्या चरित्राचे परीक्षण करावे—माझे वागणे पशूंसारखे आहे की सत्पुरुषांसारखे?

Every day, a person should examine their own conduct—asking whether it is like that of a beast or like that of a righteous person.

सद्भिरेव सहासीत 

सद्भिः कुर्वीत सङ्गतिम्।
सद्भिर्विवादं मैत्त्रीं च 

नासद्भिः किञ्चिदाचरेत्।।१०३।।

सज्जनांसोबतच बसावे, त्यांचीच संगत करावी. वाद किंवा मैत्री सुद्धा सज्जनांशीच करावी; दुर्जनांशी कोणताही व्यवहार करू नये.

One should sit only with the virtuous and seek their company. Engage in arguments or friendship only with the good; never have any dealings with the wicked.

न द्विषन्ति न याचन्ते 

परनिन्दां न कुर्वते।
अनाहूता न चायान्ति 

तेनाश्मानोऽपि देवताः।।१०४।।

ते द्वेष करत नाहीत, काही मागत नाहीत, निंदा करत नाहीत आणि न बोलावता कुठेही जात नाहीत; म्हणूनच दगड असूनही ते देव मानले जातात.

They do not hate, they do not beg, they do not slander, and they do not go anywhere uninvited; that is why even stones are worshipped as deities.

पठतो नास्ति मूर्खत्वं 

जपतो नास्ति पातकम्।
मौनिनः कलहो नास्ति 

न भयं चास्ति जाग्रतः।।१०५।।

जो वाचतो (शिकतो) त्याला मूर्खत्व येत नाही, जो जप करतो त्याला पाप लागत नाही, जो मौन पाळतो त्याचे भांडण होत नाही आणि जो जागृत असतो त्याला भीती नसते.

There is no foolishness for one who studies, no sin for one who chants, no quarrel for one who remains silent, and no fear for one who is vigilant.

गतेऽपि वयसि ग्राह्या

विद्या सर्वात्मना बुधैः।

यद्यपि स्यान्न फलदा

सुलभा सान्यजन्मनि ।।१०६।।

वय निघून गेले तरी विद्वानांनी सर्वतोपरी विद्या ग्रहण करावी. जरी या जन्मात ती फलद्रूप झाली नाही, तरी पुढच्या जन्मात ती सहज प्राप्त होते.

Even in old age, knowledge should be acquired by the wise with all their soul. Even if it does not bear fruit in this life, it becomes easily accessible in the next birth.

सुमन्त्रिते सुविक्रान्ते

सुकृतौ सुविचारिते।

प्रारम्भे कृतबुद्धीनां

सिद्धिरव्यभिचारिणी।।१०७।।

उत्तम नियोजन, पराक्रम, कार्यकुशलता आणि सखोल विचार करून काम सुरू करणाऱ्या बुद्धिवान लोकांना यश नक्कीच मिळते.

For the wise who start a task with good counsel, great valor, efficiency, and deep reflection, success is inevitable.

नालसाः प्राप्नुवन्त्यर्थान्

न शठा न च मायिनः।

न च लोकरवाद्भीता:

न च शश्वत्प्रतीक्षिणः।।१०८।।

आळशी, लबाड, कपटी, लोकनिंदेला घाबरणारे आणि केवळ नशिबाची किंवा काळाची वाट पाहणारे लोक कधीही यश किंवा धन प्राप्त करू शकत नाहीत.

Wealth and success are not attained by the lazy, the deceitful, the treacherous, those afraid of public opinion, or those who constantly wait for fate.

विषादप्यमृतं ग्राह्यम्

अमेध्यादपि काञ्चनम्।

नीचादप्युत्तमां विद्यां

स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि।।१०९।।

विषातूनही अमृत (काढून) घ्यावे, घाणीतूनही सोने उचलून घ्यावे. हलक्या वृत्तीच्या माणसाकडूनही उत्तम विद्या शिकावी आणि वाईट कुळातील असली तरी गुणवान स्त्रीचा स्वीकार करावा.

Amrit (nectar) should be accepted even from poison, and gold even from filth. Supreme knowledge should be taken even from a low-born person, and a jewel-like woman even from an ignoble family.

लुब्धमर्थेन गृह्णीयात्

क्रुद्धमञ्जलिकर्मणा।

मूर्खं छन्दानुवृत्त्या च

तत्त्वार्थेन च पण्डितम्।।११०।।

लोभी माणसाला धनाने वश करावे, रागीट माणसाला हात जोडून (नम्रतेने) शांत करावे. मूर्ख माणसाला त्याच्या मर्जीप्रमाणे वागून जिंकावे आणि विद्वानाला सत्य सांगून प्रभावित करावे.

A greedy person should be won over with wealth, and an angry person by joining hands (humility). A fool should be handled by following his whims, and a wise person by telling the truth.