श्लोक १३१ ते १४०

इयत्ता चौथीचे सर्व श्लोक प्रिंट करा

हे पान शेअर करण्यासाठी स्कॅन करा

श्लोक क्र. १०१ ते ११० (गायिका--परिज्ञा)

अर्थनाशं मनस्तापं
गृहे दुश्चरितानि च।
वञ्चनं चापमानं च
मतिमान्न प्रकाशयेत् ।।१३१।।

​धनाचा नाश, मनाचे दुःख, घरातील दोष, फसवणूक आणि आपला झालेला अपमान; या गोष्टी बुद्धिमान माणसाने कोणासमोरही उघड करू नयेत.

A wise person should not reveal their loss of wealth, mental distress, domestic scandals, being cheated, or their own humiliation.

​अवृत्तिकं त्यजेद्देशं
वृत्तिं सोपद्रवां त्यजेत्।
त्यजेन्मायाविनं मित्रं
धनं प्राणहरं त्यजेत् ।।१३२।।

​जिथे उपजीविकेचे साधन नाही असा देश, त्रासदायक ठरणारी नोकरी/व्यवसाय, कपटी मित्र आणि प्राणास घातक ठरेल असे धन; या सर्वांचा त्याग करावा.

One should leave a country with no livelihood, a troublesome job, a deceitful friend, and wealth that endangers one's life.

​सौहृदेन परित्यक्तं
निःस्नेहं खलवत्त्यजेत्।
सोदरं भ्रातरमपि
किमुतान्यं पृथग्जनम् ।।१३३।।

​ज्याच्या मनात प्रेम नाही आणि ज्याने स्नेह सोडला आहे, अशा व्यक्तीचा दुष्टाप्रमाणे त्याग करावा; मग तो सख्खा भाऊ असला तरीही, मग इतरांची काय कथा?

One should abandon someone devoid of affection and friendship like a wicked person, even if it is one's own brother, let alone a stranger.

​यन्निमित्तं भवेच्छोको
दुःखं वा त्रास एव च।
आयासो वा यतः शूलः
तदेकाङ्गमपि त्यजेत् ।।१३४।।

​ज्या गोष्टीमुळे शोक, दुःख किंवा केवळ त्रास होतो आणि विनाकारण कष्ट व वेदना होतात, असा आपल्या शरीराचा एखादा भाग असला तरीही तो टाकून द्यावा.

One should give up even a part of one's own body if it causes grief, misery, constant trouble, or useless exertion and pain.

​त्यजेदेकं कुलस्यार्थे
ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्।
ग्रामं जनपदस्यार्थे
ह्यात्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ।।१३५।।

​कुटुंबासाठी एका व्यक्तीचा, गावासाठी कुटुंबाचा, देशासाठी गावाचा आणि स्वतःच्या आत्मिक कल्याणासाठी संपूर्ण पृथ्वीचा (मोहाचा) त्याग करावा.

One should sacrifice an individual for the family, a family for the village, a village for the nation, and the entire earth for the sake of one's soul.

न गणस्याग्रतो गच्छेत्
सिद्धे कार्ये समं फलम्।
यदि कार्यविपत्तिः स्यात्
मुखरस्तत्र हन्यते ।।१३६।।

​समुदायाचे नेतृत्व करताना नेहमी पुढे नसावे; कार्य यशस्वी झाले तर फळ सर्वांना सारखे मिळते, पण अपयश आल्यास जो नेता (पुढे) असतो तोच मारला जातो.

One should not lead a group, for if the task succeeds, the reward is shared; but if it fails, the leader is the one who is destroyed.

चलत्येकेन पादेन
तिष्ठत्येकेन पण्डितः।
नासमीक्ष्य परं स्थानं
पूर्वमायतनं त्यजेत् ।।१३७।।

​बुद्धिमान माणूस एका पायाने चालतो आणि दुसऱ्याने स्थिर उभा राहतो; म्हणजेच पुढच्या ठिकाणाची खात्री केल्याशिवाय सध्याचे ठिकाण सोडू नये.

A wise person moves with one foot while staying firm with the other; one should not leave their current position without first securing a new one.

​सर्वथा सन्त्यजेद्वादं
न कञ्चिन्मर्मणि स्पृशेत्।
सर्वान्परित्यजेदर्थान्
स्वाध्यायस्य विरोधिनः ।।१३८।।

​नेहमी व्यर्थ वादविवाद टाळावा, कोणाच्याही दुखऱ्या जागी (मर्मावर) शब्दांनी प्रहार करू नये आणि अभ्यासात अडथळा आणणाऱ्या सर्व गोष्टींचा त्याग करावा.

One should avoid all disputes, never touch upon others' sensitive spots, and give up all activities that hinder one's self-study.

अनभिध्या परस्वेषु
सर्वसत्वेषु सौहृदम्।
कर्मणां फलमस्तीति
मनसा त्रितयं चरेत् ।।१३९।।

दुसऱ्यांच्या धनाचा लोभ न धरणे, सर्व प्राणिमात्रांशी मैत्रीपूर्ण वागणे आणि 'आपल्या कर्माला फळ नक्कीच मिळते' यावर विश्वास ठेवणे; या तीन गोष्टींचे मनाने नेहमी आचरण करावे.

Not coveting the wealth of others, maintaining friendship toward all living beings, and believing that actions truly bear fruit—one should practice these three principles within the mind.

प्राणातिपातः स्तैन्यं च
परदाराभिमर्शनम्।
त्रीणि पापानि कायेन
नित्यशः परिवर्जयेत् ।।१४०।।

प्राण्यांची हत्या (हिंसा), चोरी आणि परस्त्रीगमन; शरीराने घडणाऱ्या या तीन भयानक पापांचा नेहमी त्याग करावा.

Violence (killing), stealing, and adultery—one should always completely avoid these three sins committed by the body.