|
इयत्ता चौथीचे सर्व श्लोक प्रिंट करा |
हे पान शेअर करण्यासाठी स्कॅन करा |
श्लोक क्र. १०१ ते ११० (गायिका--परिज्ञा)
अम्बराडम्बरेण किम्।
शम्भुरम्बरहीनोऽपि
सर्वज्ञः किं न जायते ।।२०१।।
माणसाच्या ज्ञानाची (अक्षरांची) परीक्षा करावी, त्याच्या कपड्यांच्या भपक्यावरून (अम्बराडम्बर) त्याचे मूल्य ठरवू नये. भगवान शिव तर वस्त्रहीन (दिगंबर) असूनही 'सर्वज्ञ' नाहीत का?
One should judge a person by their knowledge, not by the finery of their clothes. Is Lord Shiva not all-knowing, even though He remains without elaborate garments?
प्रभोर्भवति चेत्कृपा।
अङ्गहीनोऽपि सूर्येण
सारथ्ये योजितोऽरुणः।।२०२।।
जर समर्थाची (ईश्वराची) कृपा असेल, तर दोष सुद्धा गुणात रूपांतरित होतात. पहा, सूर्याने पाय नसलेल्या (अंगहीन) अरुणला आपला सारथी बनवले आणि त्याला श्रेष्ठ स्थान दिले.
If a master is gracious, even a flaw turns into a merit. Surya (the Sun) appointed Arun, who was physically impaired, as his charioteer.
शूरं भेदेन योजयेत्।
नीचमल्पप्रदानेन
इष्टं धर्मेण योजयेत्।।२०३।।
उत्तम माणसाला नम्रतेने वश करावे, शूराला भेदनीतीने (युक्तीने) जिंकावे. नीच माणसाला थोडेसे धन देऊन आपलेसे करावे आणि प्रिय व्यक्तीला धर्माच्या (सदाचाराच्या) मार्गाने जोडावे.
Win over a noble person with humility, a warrior with strategy, a lowly person with small gifts, and a loved one with righteousness.
मूर्खपुत्रो हि पण्डितः।
निर्धनस्य धनप्राप्तिः
तृणवन्मन्यते जगत्।।२०४।।
हलक्या कुळात जन्मलेला माणूस जर राजा झाला, मूर्खाचा मुलगा जर विद्वान झाला किंवा गरिबाला अचानक धन प्राप्त झाले, तर असे लोक संपूर्ण जगाला गवताच्या काडीप्रमाणे तुच्छ मानू लागतात.
A low-born person becoming a king, a fool's son becoming a scholar, or a poor person gaining wealth—all these tend to treat the world as insignificant as a blade of grass.
सद्भावसदृशं प्रियम्।
आत्मशक्तिसमं कोपं
कुर्वाणो न विनश्यति ।।२०५।।
प्रसंगानुसार बोलणारा, मैत्रीला साजेसे प्रेम देणारा आणि स्वतःच्या शक्तीचा विचार करून राग व्यक्त करणारा माणूस कधीही संकटात पडत नाही (त्याचा नाश होत नाही).
He who speaks according to the occasion, loves according to friendship, and expresses anger within the limits of his own power, never meets with ruin.
ये चान्ये शास्त्रपाठकाः।
सर्वे व्यसनिनो ज्ञेयाः
यः क्रियावान्स पण्डितः।।२०६।।
केवळ वाचणारे, शिकवणारे किंवा शास्त्रांचे पाठांतर करणारे हे सर्वजण व्यसनी (केवळ माहितीचे संग्राहक) समजावेत. जो त्या ज्ञानानुसार आचरण करतो, तोच खरा 'पंडित' (विद्वान) होय.
Those who merely read, teach, or recite scriptures are just hobbyists. Only the one who puts knowledge into action is truly a scholar.
पुष्कलेन धनेन वा।
अथवा विद्यया विद्या
चतुर्थी नोपलभ्यते।।२०७।।
विद्या मिळवण्याचे तीनच मार्ग आहेत: गुरूची सेवा करून, भरपूर धन देऊन किंवा आपल्याकडील विद्येच्या बदल्यात दुसरी विद्या मिळवून. याशिवाय चौथा मार्ग अस्तित्वात नाही.
Knowledge is obtained through service to a teacher, by paying a great deal of wealth, or in exchange for other knowledge. A fourth way does not exist.
यथा सारं समुद्धरेत्।
तथा सर्वेषु शास्त्रेषु
सारं गृह्णन्ति पण्डिताः।।२०८।।
ज्याप्रमाणे भुंगा फुलांमधील केवळ 'मकरंद' (सार) शोषून घेतो, त्याचप्रमाणे विद्वान लोक सर्व शास्त्रांचा अभ्यास करून त्यातील केवळ महत्त्वाचे सार ग्रहण करतात.
Just as a bee extracts only the essence (nectar) from flowers, wise people take only the core essence from all the scriptures.
प्रभुत्वमविवेकिता।
एकैकमप्यनर्थाय
किमु यत्र चतुष्टयम्।।२०९।।
तारुण्य, अफाट संपत्ती, सत्ता (अधिकार) आणि अविचारीपणा; यातील एक जरी गोष्ट असली तरी ती अनर्थाला कारणीभूत ठरते. मग जिथे या चारही गोष्टी एकत्र आहेत, तिथे किती मोठा अनर्थ होईल?
Youth, wealth, power, and thoughtlessness—each of these is enough to cause ruin. What then to say of a place where all four are present together?
यत्रोक्तं सफलं भवेत्।
स्थायीभवति चात्यन्तं
रङ्गः शुक्लपटे यथा।।२१०।।
आपले शब्द तिथेच खर्च करावेत जिथे त्यांना किंमत मिळेल किंवा जिथे ते सफल होतील. ज्याप्रमाणे पांढऱ्या वस्त्रावर चढवलेला रंग कायमचा टिकतो, तसाच योग्य ठिकाणी केलेला उपदेश टिकतो.
One should speak only where their words will be fruitful. Like a dye that stays permanently on a white cloth, advice is lasting only when given in the right place.