शिवापराधक्षमापनस्तोत्रम्।

इयत्ता चौथीचे सर्व श्लोक प्रिंट करा

हे पान शेअर करण्यासाठी स्कॅन करा

श्लोक क्र. १०१ ते ११० (गायिका--परिज्ञा)

​॥ विनियोगः ॥

अस्य श्रीशिवापराधक्षमापनस्तोत्रमन्त्रस्य श्रीशङ्कराचार्य ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, श्रीसदाशिवो देवता, ममापराधक्षमापनार्थे जपे विनियोगः।

​या शिवापराधक्षमापन स्तोत्राचे ऋषी श्रीशंकराचार्य आहेत, छंद अनुष्टुप आहे आणि देवता श्रीसदाशिव आहे. माझ्याकडून झालेल्या अपराधांच्या क्षमेसाठी या जपाचा विनियोग केला जातो.

​Of this Shiva-Aparadha-Kshama-Pana hymn, Adi Shankaracharya is the Seer, Anushtubh is the Meter, and Lord Sadashiva is the Deity. It is recited to seek forgiveness for one's sins and mistakes.

।।स्तोत्रम्।।

​आदौ कर्मप्रसङ्गात्कलयति कलुषं मातृकुक्षौ स्थितं मां
विण्मूत्रामेध्यमध्ये कथयति नितरां जाठरो जातवेदाः।
यद्यद्वै तत्र दुःखं व्यथयति नितरां शक्यते केन वक्तुं
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥१॥

​सुरुवातीला कर्माच्या योगाने मी आईच्या गर्भात मलमूत्राच्या अशुद्ध जागेत राहिलो, तिथे जठराग्नी मला जाळीत होता. तिथे जे दुःख आणि वेदना झाल्या, त्या शब्दांत सांगणे अशक्य आहे. हे शिव, हे महादेव, माझ्या त्यावेळच्या (अजाणतेपणातील) अपराधांची क्षमा कर.

​In the beginning, due to my past deeds, I dwelt in the mother's womb amidst impurity, scorched by the digestive fire. The suffering I endured there is beyond words. O Shiva, O Mahadeva, forgive my transgressions.

​बाल्ये दुःखातिरेको मललुलितवपुः स्तन्यपाने पिपासा
नो शक्तश्चेन्द्रियेभ्यो भवगुणजनिताः जन्तवो मां तुदन्ति।
नानारोगातिदुःखाद्रुदनपरवशः शङ्करं न स्मरामि
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥२॥

​बालपणात माझे शरीर मलमूत्राने माखलेले होते, भूक-तहानीने मी व्याकुळ होतो, पण इंद्रियांवर ताबा नव्हता. जंतू आणि नाना प्रकारचे रोग मला छळत होते. रडण्यातच वेळ गेल्याने मी तुझे स्मरण करू शकलो नाही. हे शंभो, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​In childhood, my body was soiled, I was overcome by hunger and thirst, and plagued by pests and diseases. Distracted by crying and physical limitations, I failed to remember You. O Shambhu, forgive my transgressions.

​प्रौढोऽहं यौवनस्थो विषयविषधरैः पञ्चभिर्मर्मसन्धौ
दष्टो नष्टोऽविवेकः सुतधनयुवतिस्वादुसौख्ये निषण्णः।
शैवीचिन्ताविहीनं मम हृदयमहो मानगर्वाधिरूढं
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥३॥

​तरुणपणी पाच विषयांच्या (शब्द, स्पर्श, रूप, रस, गंध) सापसाने मला डसले, माझा विवेक नष्ट झाला. मी मुले, धन आणि स्त्रीसुखात मग्न झालो. माझे हृदय तुझ्या चिंतनाशिवाय केवळ गर्व आणि अभिमानाने भरलेले राहिले. हे महादेव, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​In my youth, bitten by the five-headed serpent of worldly desires, I lost my wisdom and became immersed in the pleasures of family and wealth. My heart, filled with pride, remained void of Your thought. O Mahadeva, forgive my transgressions.

​वार्धक्ये चेन्द्रियाणां विगतगतिपटुता साधिदैवादितापैः
पापै रोगैर्वियोगैस्त्वनवसितवपुः प्रौढिहीनं च दीनम्।
मिथ्यामोहाभिलाषैर्भ्रमति मम मनो धूर्जटेर्ध्यानशून्यं
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥४॥

​वृद्धपकाळात इंद्रियांची शक्ती क्षीण झाली, दैविक आणि शारीरिक तापांनी शरीर जर्जर झाले. रोगाने आणि आप्तस्वकीयांच्या वियोगाने मी दीन झालो. आजही माझे मन खोट्या मोहापायी भटकत आहे आणि तुझे ध्यान शून्य आहे. हे धूर्जटे, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​In old age, with failing senses and a body ravaged by diseases and grief, my mind still wanders in false delusions instead of meditating upon You. O Dhurjati, forgive my transgressions.

​नो शक्यं स्मार्तकर्म प्रतिपदगहनं प्रत्यवायाकुलाख्यं
श्रौते वार्ता कथं मे द्विजकुलविहिते ब्रह्ममार्गे सुदूरे।
ज्ञातो धर्मो न चापि प्रवरगुणनिधिस्त्वत्स्वरूपा विमर्शः
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥५॥

​शास्त्रोक्त स्मार्त कर्मे करणे मला कठीण गेले, तर वेदांतील कर्मांची काय कथा? ब्राह्मणांना विहित असलेल्या ब्रह्ममार्गापासून मी दूर राहिलो. मला धर्माचे ज्ञान झाले नाही आणि तुझ्या गुणांचे चिंतनही घडले नाही. हे शम्भो, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​I could not perform the rituals prescribed by the Smritis, and the Vedic path is far beyond me. I knew not Dharma, nor did I contemplate Your divine nature. O Shambhu, forgive my transgressions.!

स्नात्वा प्रत्यूषकाले स्नपनविधिविधौ नाहृतं गाङ्गतोयं
पूजार्थं वा कदाचिद्बहुतरगहनात् खण्डबिल्वीदलानि । 
नानीता पद्ममाला सरसि विकसिता गन्धपुष्पे त्वदर्थं
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥ ६ ॥

पहाटेच्या वेळी स्नान करून तुझ्या अभिषेकासाठी मी गंगेचे पाणी आणले नाही, की पूजेसाठी घनघट अरण्यात जाऊन बेलपाने तोडून आणली नाहीत. तुझ्यासाठी सरोवरात उमललेली कमळांची माळ किंवा सुगंधी फुलेही मी अर्पण केली नाहीत. हे शम्भो, हे महादेवा! माझ्या या अपराधाबद्दल मला क्षमा कर.

I did not bring the water of the Ganga for Your ceremonial bath at dawn, nor did I gather Bilva leaves from the deep forests for Your worship. I never offered a garland of blooming lotuses or fragrant flowers to You. O Shiva, O Mahadeva, forgive my transgressions.

दुग्धैर्मध्वाज्ययुक्तैर्दधिसितसहितैः स्नापितं नैव लिङ्ग 

नो लिप्तं चन्दनाद्यैः कनकविरचितैः पूजितं न प्रसूनैः । 

धूपैः कर्पूरदीपैर्विविधरसयुतैर्नैव भक्ष्योपहारैः 

क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥ ७ ॥

दूध, मध, तूप, दही आणि साखर (पंचामृत) यांनी मी तुझ्या लिंगाला अभिषेक केला नाही. चंदनाचा लेप लावला नाही किंवा सोन्याच्या फुलांनी तुझी पूजा केली नाही. धूप, कापूर-आरती आणि विविध प्रकारच्या नैवेद्यांनी मी तुला पुजले नाही. हे शम्भो, हे महादेवा! माझ्या या अपराधाबद्दल मला क्षमा कर.

​I did not bathe Your Linga with milk, honey, ghee, curd, and sugar. I did not anoint it with sandalwood paste or worship it with golden flowers. I failed to offer incense, camphor lamps, or various delicacies as offerings. O Shiva, O Mahadeva, forgive my transgressions.

ध्यात्वा चित्ते शिवेति प्रचुरतरफलं शुद्धमम्भोदनीलं
शम्भोरभ्यर्चनं मे कथमपि न कृतं सायुज्याख्यं विदधे।
तस्मिन् काले हि मोहः पुनरभिवसति त्वद्वियोगेन विन्धे
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥८॥

​ज्यांच्या स्मरणाने सायुज्य मुक्ती मिळते, त्या मेघश्यामल शिवाचे मी कधीही चित्तात ध्यान केले नाही किंवा पूजन केले नाही. तुझ्या वियोगामुळे आजही मोह माझ्या मनात घर करून आहे. हे महादेव, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​I never meditated on the cloud-hued Shiva whose worship grants liberation, nor did I perform Your rituals. Due to separation from You, delusion still dwells within me. O Mahadeva, forgive my transgressions.

स्थित्वा स्थाने सरोजे प्रणवमयमरुत्कुण्डले सूक्ष्ममार्गे 
शान्ते स्वान्ते प्रलीने प्रकटितविभवे ज्योतिरूपे पराख्ये । 
लिङ्गज्ञे ब्रह्मवाक्ये सकलतनुगतं शङ्करं न स्मरामि 
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥ ९ ॥ 

ब्रह्मकमळात (सहस्रार चक्रात) स्थित होऊन, प्राणायाम आणि सूक्ष्म मार्गाचा (सुषुम्ना) अवलंब करून, शांत चित्ताने तुझ्या त्या प्रकटित, वैभवशाली आणि ज्योतिस्वरूप परा-शक्तीचे मी ध्यान केले नाही. सर्व शरीरात व्यापून राहिलेल्या त्या शंकररूपाचे मी स्मरण केले नाही. हे शम्भो, हे महादेवा! माझ्या या अपराधाबद्दल मला क्षमा कर.

​I did not meditate with a calm mind on Your supreme, self-manifested form of light within the subtle path of the lotus heart. I failed to remember Shankara, who dwells in every body and is the essence of the Vedic sentences. O Shiva, O Mahadeva, forgive my transgressions.

नग्नो निःसङ्गशुद्धस्त्रिगुणविरहितो ध्वस्तमोहान्धकारो 

नासाग्रे न्यस्तदृष्टिर्विदितभवगुणो नैव दृष्टः कदाचित् ।

उन्मन्यावस्थया त्वां विगतकलिमलं शंकरं न स्मरामि 

क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो ॥ १० ॥

मायामुक्त, आसक्तीरहित, शुद्ध, तिन्ही गुणांच्या (सत्व, रज, तम) पलीकडे गेलेला, मोहाचा अंधकार नष्ट केलेला आणि नाकाच्या शेंड्यावर दृष्टी स्थिर करून (योगमुद्रेत) जो दिसतो, अशा तुझे मी कधी दर्शन घेतले नाही. 'उन्मनी' अवस्थेत राहून कलिदोष दूर करणाऱ्या तुझे मी स्मरण केले नाही. हे शम्भो, हे महादेवा! माझ्या या अपराधाबद्दल मला क्षमा कर.

I never perceived You as the one who is detached, pure, beyond the three Gunas, and the destroyer of the darkness of delusion. I did not remember You, the remover of the sins of Kali, through the 'Unmani' state of consciousness with my gaze fixed on the tip of my nose. O Shiva, O Mahadeva, forgive my transgressions.

​किं वा दानैः किमर्थैः किममरविभवैः किं च सायुज्यकाद्यैः
किं वा ध्यानानुरागैः किमपि च सुकृतैः किं च साक्षात्कथायै।
यस्यास्ति त्वत्कृपाभाक् सकलसुखनिधिः शङ्करः शम्भुरीशः
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥११॥

​ज्यावर तुझी कृपा आहे, त्याला दान, अर्थ, अमरत्व किंवा सायुज्य मुक्तीची काय गरज? कारण तूच सर्व सुखांचा सागर आहेस. तुझ्या भक्तीशिवाय केलेले इतर सर्व सुकृत व्यर्थ आहेत. हे शंभो, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​What is the use of charity, wealth, or even liberation, if one has Your grace? For You are the ocean of all happiness. All other merits are meaningless without devotion to You. O Shambhu, forgive my transgressions.

​नो धर्माख्यं कृतं मे किमपि च सुकृतं नो कृतं ब्रह्मचिन्तां
नो वा ध्यानानुरागः किमपि च सुकृतं नो कृतं तीर्थयात्रा।
येनाहं जन्मदुःखं निरवधि न लभे शङ्करो न स्मरामि
क्षन्तव्यो मेऽपराधः शिव शिव शिव भो श्रीमहादेव शम्भो॥१२॥

​मी ना धर्म पाळला, ना ब्रह्मचिंतन केले, ना ध्यान लावले आणि ना तीर्थयात्रा केल्या. जन्म-मरणाचे दुःख टाळण्यासाठी मी तुझे स्मरण केले नाही. हे शंकर, माझ्या या अपराधाची क्षमा कर.

​I performed no righteous deeds, nor did I contemplate the Brahman, nor did I visit holy places. I failed to remember You to end the cycle of birth and death. O Shankara, forgive my transgressions.

चन्द्रोद्भासितशेखरे स्मरहरे गङ्गाधरे शंकरे 
सर्पैर्भूषितकण्ठकर्णविवरे नेत्रोत्थवैश्वानरे । 
दन्तित्वक्कृतसुन्दराम्बरधरे त्रैलोक्यसारे हरे 
मोक्षार्थं कुरु चित्तवृत्तिमखिलामन्यैस्तु किं कर्मभिः ॥१३ ॥

ज्याच्या मस्तकावर चंद्र प्रकाशतो, जो कामदेवाचा नाश करणारा (स्मरहर), गंगाधरण करणारा आणि शंकर आहे; ज्याचे गळा आणि कान सर्पांनी भूषविलेले आहेत, ज्याच्या तिसऱ्या नेत्रात अग्नी आहे; ज्याने हत्तीचे कातडे सुंदर वस्त्र म्हणून परिधान केले आहे आणि जो तिन्ही लोकांचे सार आहे—अशा त्या हराच्या (शिवाच्या) चरणी मोक्षासाठी आपली संपूर्ण चित्तवृत्ती अर्पण करा. इतर कर्मांचा काय उपयोग?

With the moon shining on His head, the destroyer of Cupid (Kama), the bearer of Ganga, and the granter of peace (Shankara). His neck and ears are adorned with serpents, and fire springs from His third eye. Clad in the beautiful hide of an elephant, He is the essence of the three worlds. For the sake of liberation, fix your entire mind on Him alone—of what use are other actions?

किं वानेन धनेन वाजिकरिभिः प्राप्तेन राज्येन किं 
किं वा पुत्रकलत्रमित्रपशुभिर्देहेन गेहेन किम् । 
ज्ञात्वैतत्क्षणभङ्गुरं सपदि रे त्याज्यं मनो दूरतः 
स्वात्मार्थं गुरुवाक्यतो भज भज श्रीपार्वतीवल्लभम् ॥१४॥

या धनाचा काय उपयोग? घोडे, हत्ती किंवा राज्य मिळवून काय लाभ? पुत्र, पत्नी, मित्र, पशु, शरीर किंवा घर या सर्वांचा काय उपयोग? हे सर्व क्षणभंगुर आहे हे जाणून मनातील या सर्व गोष्टींचा त्वरित त्याग कर. आपल्या आत्म्याच्या कल्याणासाठी, गुरूंच्या उपदेशानुसार त्या श्रीपार्वतीपती शिवाचे मनोभावे भजन कर.

What is the use of this wealth, or of horses, elephants, and kingdoms? What use are sons, wife, friends, cattle, the body, or the home? Knowing all this to be momentary, cast it far from your mind. For the sake of your own soul, following the words of the Guru, worship and adore the beloved Lord of Parvati.

आयुर्नश्यति पश्यतां प्रतिदिनं याति क्षयं यौवनं 
प्रत्यायान्ति गताः पुनर्न दिवसाः कालो जगद्भक्षकः । 
लक्ष्मीस्तोयतरङ्गभङ्गचपला विद्युच्चलं जीवितं 
तस्मान्मां शरणागतं शरणद त्वं रक्ष रक्षाधुना ॥१५॥ 

बघता बघता दररोज आयुष्य संपत चालले आहे, तारुण्य क्षीण होत आहे. गेलेले दिवस कधीही परत येत नाहीत, हा काळ संपूर्ण जगाला भक्षण करणारा आहे. लक्ष्मी (संपत्ती) पाण्यावरील लाटांसारखी चंचल आहे आणि हे जीवन विजेसारखे क्षणजीवी आहे. म्हणूनच, हे शरणागतांचे रक्षण करणाऱ्या शिवा, मी तुला शरण आलो आहे, तू आता माझे रक्षण कर, रक्षण कर.

Life is wasting away daily before our very eyes, and youth is fading. Days that have passed never return; Time is the devourer of the entire world. Wealth is as fleeting as the ripples on the water, and life is as transient as a flash of lightning. Therefore, O Giver of Refuge, protect me who has come to You for shelter; protect me now.

​करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा।
श्रवणनयनजं वा मानसं वाऽपराधम्।
विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व।
जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेव शम्भो ॥१६॥

​हात, पाय, वाणी, शरीर किंवा कर्माने झालेला; कान, डोळे किंवा मनाने केलेला; शास्त्राला धरून असलेला किंवा नसलेला—असा जो काही माझा अपराध असेल, तो सर्व हे करुणासागरा श्रीमहादेव शंभो, तू क्षमा कर. तुझा जयजयकार असो!

​Forgive all my sins committed by my hands, feet, speech, body, or actions; those through my ears, eyes, or mind; whether intentional or unintentional. Victory to You, O Ocean of Compassion, Lord Mahadeva Shambhu!

​॥ फलश्रुतिः ॥

​स्तोत्रमिदं पुण्यं यः 
पठेच्छिवसन्निधौ।
स मुक्तः सर्वपापेभ्यः 
शिवलोकं स गच्छति॥१७।।

​हे पुण्यकारक स्तोत्र जो शिवाच्या सान्निध्यात पठण करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि शिवलोकाला प्राप्त होतो.

​One who recites this holy hymn in the presence of Lord Shiva is freed from all sins and attains the abode of Shiva.

​शिवापराधक्षपणं 
स्तोत्रं शङ्करनिर्मितम्।
पठतां श्रृण्वतां चैव 
शिवः प्रीतो भविष्यति॥१८।।

​शंकराचार्यांनी रचलेले हे शिवापराधक्षमापन स्तोत्र जे वाचतात किंवा ऐकतात, त्यांच्यावर भगवान शिव सदैव प्रसन्न होतात.

​Lord Shiva will be pleased with those who read or listen to this hymn of forgiveness composed by Shankara.

​इति श्रीशिवापराधक्षमापनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

अशा प्रकारे, 'शिवापराधक्षमापन स्तोत्र' (शिवाकडे अपराधांची क्षमा मागण्याचे स्तोत्र) पूर्ण झाले.

Thus ends the 'Shiva-Aparadha-Kshama-Pana-Stotram' (Hymn to Lord Shiva for forgiveness of sins).